सततचा तणाव शरीरासह मनावरही परिणाम करतो, हे आहेत उपाय

सततचा तणाव शरीरासह मनावरही परिणाम करतो, हे आहेत उपाय

आरोग्यनामा ऑनलाइन टीम –  मानवी मेंदू हा अतिशय नाजूक आहे. शरीरातील सर्वात भाग म्हणजे मेंदू असेही म्हणता येईल. मानवी मेंदूची नैसर्गिक रचनाच अशी आहे की तो दीर्घकाळ तणाव सहन करू शकत नाही. जर सतत तणाव राहिला तर मेंदूवर नकारात्मक परिणाम होतो. तणावामुळे माणसावर भावनिक, शारीरिक, मानसिक व व्यावहारिक पातळीवर प्रतिकूल परिणाम होतो. जीवनशैलीतील अनियमितता, वेळेचा अभाव, नातेसंबंधांतील चढ-उतार आणि जास्त काम यामुळे प्रत्येक व्यक्ती तणावाला बळी पडत आहे, असे तज्ज्ञ सांगतात. तणावग्रस्त व्यक्तीमध्ये कोणती लक्षणे आढळतात. तसेच कोणत्या उपायांद्वारे तणाव नियंत्रित केला जाऊ शकतो, याविषयी माहिती घेऊयात.दीर्घकाळ तणावग्रस्त राहिल्यास मेंदूतील पेशी, नव्या मज्जातंतूचा विकास व मेंदूचा मध्य भाग हायपाथॅलॅमसचे नुकसान होते. अशा वेळी पीडित व्यक्ती भावनिकदृष्ट्या दुर्बल होते. तसेच स्ट्रेस हार्मोन मेंदूतील ओपियोड्स रसायनांचेही नुकसान करतो. यामुळे व्यक्तीचे आरोग्य बिघडते.

ही आहेत तणावाची लक्षणे

* एकटे असल्याची भावना, हातपाय थंड पडणे, तोंड सुकणे, वारंवार पाय हलवणे, जास्त थंडी वाजणे, त्वचेवर सुरकुत्या पडणे, छोट्या छोट्या गोष्टींवर कडवट प्रतिक्रिया देणे

* कामाच्या गुणवत्तेवर परिणाम झाल्यास स्पष्टीकरण देणे अथवा खोटे बोलणे, घाईघाईने बोलणे, अनिद्रा, वाईट स्वप्न पाहणे, व्यसनांच्या नादी लागणे, गरज नसताना खरेदी करणे, दात विचकणे, मूठ आवळणे, बोलताना अडखळणे, नव्या गोष्टी शिकताना अडथळे येणे

* ओठ थरथर कापणे, हातांना घाम येणे, विसरभोळेपणा, कामाचे अव्यवस्थापन, निर्णय घेण्यास अक्षमता, मनात नेहमी आत्महत्या करण्याचा विचार येणे, अधिक घाम येणे, ही तणावाची लक्षणे आहेत.

तणावामुळे अंतर्गत अवयवांवर परिणाम होतो. सतत तणावाखाली राहिल्यास मेंदू व मज्जातंतूचे त्रास सुरू होतात. डोकेदुखी, थकवा येणे, दु:खी वाटणे, निराश होणे, संताप, चिडचिडेपणा, विषाद, चिंता, अधिक भूक अथवा कमी भूक लागणे, एकाग्रता भंग होणे, दुर्बल स्मरणशक्ती, असे त्रास सुरू होतात. तसेच तणावामुळे विविध प्रकारचे त्वचाविकार सुद्धा होतात. तणावामुळे स्नायू व सांध्यांचे दुखणे सुरू होते. मान, खांदा व पाठीच्या स्नायूत वेदना व आकस होतो. त्यामुळे हाडांची कार्यक्षमताही कमी होते. तसेच तणावामुळे रक्तदाब वाढतो, हृदयगती अनियमित होणे,अनावश्यक कोलेस्टेरॉलची पातळी वाढणे आणि हृदयविकाराचा धोका वाढणे, हे त्रास होऊ शकतात. तणावामुळे पोटाशी संबंधित त्रास सुरू होतात.

उदाहरणार्थ मळमळणे, पोटदुखी, जळजळ व वजन वाढणे, असे त्रास होतात. स्वादुपिंडावर तणावाचा परिणाम झाल्याने मधुमेहाचा धोका वाढतो. अतिसार, मलावरोध व पचनासंबंधी समस्या, महिलांना अनियमित वा त्रासदायक मासिक पाळी, वैवाहिक जीवनाबाबत औदासीन्य, पुरुषांत शुक्राणूंची संख्या घटणे, आदी त्रास तणावामुळे निर्माण होतात. तणावातून होणारे हे त्रास दूर ठेवण्यासाठी सकाळपासून सायंकाळपर्यंत प्रत्येक कामाचे नियोजन एक दिवस आधीच करावे. कोणते काम आधी करावे, कधी सुरू व कधी संपवायचे, हे ठरवावे. रिलॅक्स होण्यासाठी शरीराला ताण द्या. कोमट पाण्याने अंघोळ करा. कारण तणावात स्नायू आकसू लागतात. तणावाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी शारीरिकदृष्ट्या सक्षम राहावे. त्यामुळे स्नायू मोकळे होतील व मन:स्थिती चांगली राहील. भरपूर फळे व पालेभाज्या खाव्यात. तणाव आल्यास जवळच्या व जुन्या मित्रांशी व कुटुंबीयांशी चर्चा करावी. ध्यानधारणा, योगासने व श्वासोच्छ्वासाचा सराव मन व मेंदूतील विकार दूर करण्यासाठी फायदेशीर असतो. गरज भासल्यास डॉक्टर वा मनोविकारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

तज्ज्ञांचं मार्गदर्शन

ताज्या घडामाेडी

फिटनेस गुरु